Hvar þarf femínisma?

Þó að femínismi í vestræna heiminum sé að verða óþarfur eru samt margir staðir sem nauðsynlega þurfa á femínisma að halda. Tökum sem dæmi Sádi Arabíu. Þar eru konur oft neyddar til að hylja allan líkama sinn, nema hendur og augu. Trúarlögreglan sér um að allar konur hylji sig á réttan hátt. Einungis 18% vinnandi fólks í Sádi Arabíu eru kvenkyns og þær geta ekki unnið nema með leyfi forráðamanns.

Í Afghanistan viðurkenna 87% kvenna að hafa orðið fyrir heimilisofbeldi og meira en helmingur kvenna sem giftast eru yngri en 16 ára. Í Yemen hafa konur ekki mikil efnahagsleg, samfélagsleg og menningarleg réttindi og því er það oft talið vera versta landið til að vera kona. Í Sýrlandi geysir stríð og það hefur gert nánast öllum, sérstaklega konum, erfiðara fyrir. Þar neyðast margar konur til að skipta kynferðislegu samræði fyrir mat til að lifa. Í 29 löndum er umskurður kvenna enn stundaður og mannsal er stundað út um allan heim.

Þetta eru hlutir sem við þurfum nauðsynlega að berjast fyrir af því að allt of margir eru að ganga í gegnum hluti sem enginn ætti að þurfa að upplifa. Þess vegna skulum við berjast fyrir réttindum þeirra sem þurfa þau og reyna að bæta heiminn.

 

Heimildir:

https://en.wikipedia.org/wiki/Women_in_Yemen

https://en.wikipedia.org/wiki/Women_in_Syria

https://pulptastic.com/11-important-reasons-still-need-feminism/

https://www.lifehack.org/articles/communication/this-why-need-feminism.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Women%27s_rights_in_Afghanistan

https://en.wikipedia.org/wiki/Women%27s_rights_in_Saudi_Arabia

Advertisements

Femínismi á Íslandi

Vegna þess að við búum nú á Íslandi þá vildi ég nú taka íslenskan femínisma sérstaklega fyrir. Á heimasíðu femínistafélags Íslands er femínismi skilgreindur á þennan hátt; Femínisti er karl eða kona sem veit að jafnrétti kynjanna hefur ekki verið náð og vill gera eitthvað í því. Þessi skilgreining passar vel við nútímann enda fer hún betur út í efnið en hin (á ensku): the advocacy of women’s rights on the ground of the equality of the sexes. Jafnvel þótt kynbundið óréttlæti hafi átt sér stað í langan tíma er þó talað um að feminísk kvenréttindabarátta hafi ekki byrjað en á 19. öld og heldur hún áfram í dag. Femínisma er skipt upp í þrjár bylgjur og hér á eftir mun ég fara stuttlega í þær.

Fyrsta bylgjan á Íslandi byrjaði seint á 19. öld og var Bríet Bjarnhéðinsdóttir leiðtogi hennar. Hún stofnaði kvenréttindasamtök Íslands árið 1907. Þessi samtök einbeittu sér að pólitísku jafnrétti og kosningarétti kvenna. Árið 1915 var íslenskum konum 40 ára og eldri gefinn kosningaréttur en 5 árum seinna var því lyft og konur frá 18 ára gefinn kosningaréttur. Fyrsta konan sem komst á Alþingi var Ingibjörg H. Bjarnadóttir árið 1022.

Helstu einkenni annarar bylgju femínisma á Ísland var Rauðsokkahreyfingin sem kom fyrst fram 1. maí 1970 þegar konur í rauðum sokkum gengu aftast í 1. maí göngunni. Í þessari göngu var stór gifsstytta sem á stóð “manneskja, ekki markaðsvara”. Þessi hreyfing var einnig tengd verkalýðsbaráttunni og barðist fyrir kjörum verkakvenna og frjálsum fóstureyðingum. Síðan var þá einnig kvennalistinn (stjórnmálaflokkur) á 9. áratugnum sem bauð fram í kosningum og náði 3 konum inn á þing. Þetta fékk aðra flokka til að setja fleiri konur á sína framboðslista. Árangurinn varð sá að mun fleiri konur voru á Alþingi.

Í byrjun þriðju bylgju femínista var Femínistafélag Íslands stofnað. Þetta leiddi til þess að femínismi og kvenréttindi komu aftur í umræðuna. Félagið berst með hefðbundnum og óhefðbundnum hætti gegn vændi, klámi, mannsali, útlitsdýrkun og fleiru sem femínistar álíta að einkenni karlaveldi og kvennakúgun. Ofarlega á umræðulistanum er baráttan gegn kynbundnum launamismun. Þessi bylgja er einnig ástæðan fyrir að Háskóli Íslands hóf kennslu í kynjafræði.

Vigdís Finnbogadóttir var 4 forseti Íslands og þjónaði því starfi frá 1980-1996 og var hún fyrsti kvenkyns lýðræðiskosni forseti í heiminum. Hún var forseti í 16 ár og hefur þar með haldið forsetastarfinu lengur en nokkur önnur kona. Í forsetakosningunum árið 1980 vildi femínistahreyfingin á Íslandi fá konu sem forseta og eftir mikil sannfæringarorð frá femínistahreyfingunni ákvað hún að bjóða sig fram á móti 3 karlmönnum. Það var lítill munur á milli hennar og andstæðinganna í kosningunum og vann með 33,6% atkvæða. Jafnvel þótt að Íslenska forsetastaðan sé mestmegnis formleg staða tók hún aktívan stað sem umhverfisaktívisti og barðist fyrir íslensku tungunni og hefðum.

 

Heimildir:

https://is.m.wikipedia.org/wiki/Fem%C3%ADnismi

https://is.wikipedia.org/wiki/Rau%C3%B0sokkahreyfingin

https://is.m.wikipedia.org/wiki/Fem%C3%ADnistaf%C3%A9lag_%C3%8Dslands

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Vigd%C3%ADs_Finnbogad%C3%B3ttir

https://www.quora.com/How-has-the-definition-of-feminism-changed-over-all-these-years

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Icelandic_Women%27s_Rights_Association

https://kvennasogusafn.is/index.php?page=womens-suffrage

Þriðja bylgja femínisma

Þriðja bylgja femínisma byrjaði um 1990 og heldur áfram til dagsins í dag. Stundum er þessu tímabili skipt í tvær bylgjur en flestir segja að þetta sé ein bylgja. Þessi bylgja fókusaði minna á pólitískar breytingar og meira á samfélagið og sjálfsmynd kvenna. Markmið bylgjunnar eru nokkuð óljós en einblínir aðallega á ofbeldi gagnvart konum, samfélagslegt ójafnrétti og líkamsmynd kvenna.

Ein af fyrstu konum þessarar bylgju var Rebecca Walker, en hún er talin hafa verið sú fyrsta sem notaði hugtakið þriðju bylgju femínismi. Hún tók mikinn þátt í pönk-hreyfingunni Riot Grrrl sem er oft sögð hafa verið byrjun þriðju bylgjunnar.

Eitt af því sem femínistar tala mikið um í dag er nauðgunarmenning. Skilgreining á nauðgunarmenningu er þegar nauðgun er gerð að eðlilegum hlut í samfélaginu. Mikið er talað um út um allan heim að þar ríki nauðgunarmenning. Þó segja margir að í þróuðu löndunum ríki ekki nauðgunarmenning; nauðgarar séu hæddir og mannorð þeirra eyðilagt eftir að hafa verið ásakaðir um nauðgun.

Svo er það umræðan um ójöfn laun karla og kvenna. Alls kyns tölum hefur verið kastað um til að sýna að konur séu kúgaðar í íslenska samfélaginu. Konur eru oft sagðar græða 77 aura fyrir hverjar 100kr sem karlmaður fær. Þessi lýsing gefur í skyn að konur fái 77% af heildarlaunum karla. Þessar tölur koma með því að bera saman meðallaun karla og kvenna, óháð starfsgrein, stöðu og menntunar. Hérlendis er meira að segja ólöglegt að borga mismikið fyrir sömu eða jafnverðmæta vinnu. Launamismunur er þá aðallenga afleiðing mismunandi ákvarðana karla og kvenna.

Miklar samræður um femínisma stendur á samfélagsmiðlum og þá stór hluti á vefsíðunni tumblr. Þar er stundum verið að ræða um ómerkileg vandamál svo sem hvernig karlar breiða stundum úr fótunum þegar þeir sitja og þegar menn endurtaka hugmyndir kvenna. Þessir femínistar eru oft gagnrýndir fyrir að reyna að láta konur líta út eins og fórnarlömb og að tala niður um menn.

Í heildina virðist þriðja bylgja femínismans vera nokkuð óþörf, fyrir utan nokkur málefni. Sumir femínistar berjast fyrir raunverulegum vandamálum sem tengjast ójafnrétti og við ættum að taka þeim vel en aðrir vilja bara vinna keppnina um hvort kynið hefur það verra.

 

Heimildir:

https://www.pacificu.edu/about/media/four-waves-feminism

https://viva.media/what-is-third-wave-feminist-movement

https://www.rainn.org/statistics/victims-sexual-violence

https://en.wikipedia.org/wiki/Gender_pay_gap

https://en.wikipedia.org/wiki/Third-wave_feminism

https://www.britannica.com/topic/feminism/The-third-wave-of-feminism

Önnur femínista bylgjan

Önnur bylgja femínisma var tímabil á milli áranna 1960 til u.þ.b. 1980 þar sem konur komu aftur ssaman til að berjast fyrir sínum réttum í málum eins og réttur kvenna á vinnustaðnum og kyn og frjósemisréttindi.

Í eftirmálum seinni heimsstyrjaldarinnar hafði líf kvenna í þróuðum löndum breyst mikið. Tæknivædd heimilishöld léttu mikið á abyrgð kvenna fyrir heimilinu, lífslíkur jókust heilmikið og með stækkun verksmiðjuiðnaðarins opnuðust upp þúsundir starfa sem þörfnuðust ekki líkamlegs styrks. Þrátt fyrir allar þessar breytingar hafði viðhorf manna ekki breyst mikið og enn voru óréttlæti í lögum. En árið 1949 kom út bók eftir Simone de Beauvoir sem heitir “hið annað kyn” (Le Deuxième Sexe) sem endurvakti áhuga fólks á femínisma. Seinna, árið 1963, kom út önnur bók sem markaði byrjun annarar bylgja femínisma, sú bók var “duldómur kvenleikans” (The feminine mistique), í þeirri bók lagði Friedan (höfundurinn) niður þann dóm að það eina sem biði húsmæðra væri leiði og ófullnæging gagnvart lífinu.

Annarar bylgju femínistar töluðu um mál eins og jákvæðni gagnvart líkamanum, borgaralegum réttindum, fóstureyðingu og kynferðisleg fríðindi. Þótt sumt af þessum punktum t.d. líkamsjákvæðni sé mikið tengd við þriðju bylgju femínismans komu þau samt upp á milli 1960-1980.

Mikilvægar konur í annarar bylgju femínista voru t.d. Sue Kedgley sem hjálpaði til við að stofna NOW (National Organization for Women) og Germaine Greer sem skrifaði “the Female Eunuch” sem fjallar um hluti eins og staðföstu fjölskylduna, kynhneigð kvenna og hefðbundin úthverfi.

Gagnrýni á annari bylgju femínista kemur ekki eingöngu frá fólki sem ekki veit neitt um hann, hann kemur einnig frá femínistum sjálfum. Gagnrýnin fer oftast á þann hátt að önnur bylgjan hafi verið of róttæk og hafi ráðist á allt það sem ameríski múgurinn hélt að sér, hann var of mikið að einblína á hvað var almennt og gagnrýna það.

En á meðal hluta sem við fengum útfrá annari bylgjunni eru öll kvennaskjól gagnvat heimilisofbeldi, allar nauðgunarmiðstöðvar og símalínur, löglegar fóstureyðingar og að við getum tekið lán án þess að fá leyfifrá manni, og lög gegn kynferðisáretni. Og fyrir það þurfum við að þakka þeim.

 

Heimildir:

https://www.pacificu.edu/about/media/four-waves-feminism

https://www.progressivewomensleadership.com/a-brief-history-the-three-waves-of-feminism/

http://www.slate.com/articles/double_x/doublex/2016/06/second_wave_feminism_gets_a_bum_rap.html

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Second-wave_feminism

https://viva.media/a-timeline-of-the-feminist-movement

Fyrsta femínistabylgjan og fyrir það

Fyrsta bylgja femínusta hafðis fyrir alvöru árið 1848 á kvennaráðstefnu í Senecon Falls, Ameríku. Á þessari samkomu voru aðgerðarsinnar eins og Elizabeth Cady Stantor (hún var forseti NWSA frá árinu 1892-1900) og Lucretia Mott (hún hjálpaði tiæ við að skrifa the Declaration of Sentiments árið 1848) sem börðust fyrir atkvæðarétti kvenna.

Hreyfing Santon og Mott varð að einhverju meira þegar Lucy Stone skipulagði alþjóðlega kvennarétta ráðstefnun, sem var nokkrum árum seinna. Jafnvel þótt að konur höfðu séð einstaka sigra var það ekki fyrr en um 1920 með 19 lagabreytingunni sem konur í ameríku fengu kosningarétt.

En áhrif femínista var ekki eingöngu í Ameríku, heldur dreifðist hún um heiminn og náði sínu réttláta taki á Evrópu og hluta af Asíu. Í Danmörku var hreyfingin leidd af Danska kvennasamfélaginu, sem var stofnað árið 1871. Line Luplau var ein sú fremsta af aðgerðarsinnunum. Hún ásamt Danska kvennasamfélaginu fengu uppreist æru árið 1915 þegar danksar konur fengu  kosningarétt og árið 1920 þegar komið var í lög að þær fengju jöfn tækifæri við menntun.

Í Hollandi hafði hugmyndin um jafnrétti kynjanna skotið upp á meðan öld uppljómans stóð  sína tíð hafði engin alvöru framför orðið til staðar. Árið 1871 var það Aletta Jacobs sem bað um og í endanum fékk leyfir til að læra í háskóla og varð þar með fyrsta konan til að verða læknur. Hún varð að lífslöngum leiðtoga femínista og barðist fyrir jafnrétti kynjanna. Wilhelmina Drucker var stjórnmálakona, rithöfundur og friðaraðgerðarsinni, sem barðist fyrir réttindum kvenna, þá sérstaklega atkvæðisréttinum, og árið 1917-1919 varð ósk hennar uppfyllt.

En femínismi hefur dreifst víðar heldur en evrópu, t.d. til  Japan þar sem konur voru fastar í hlekkjum hefðanna. Eftir Meiji endurgerðina árið 1868 var tilhugsunin um jafnrétti komin til fólksins og seint á 19 öld voru fyrstu kvennaréttaaktívistar komnir fram á sviðið. Það fyrsta sem þeir einbeittu sér að var réttur kvenna til skólagöngu sem þær fengu. Merkilegar konur á þessum tíma voru t.d. Katō Shidzue (hún varð fyrsta konan til að komast í the Imperial diet, sem ákveður t.d. hver verður forsætisráðherra) og Fusae Ichikawa (hún oh Hitatsuka Raicho stofnuðu nýja kvenfélagið). Þær og fleiri konur urðu til þess að árið 1945 fengu Japanskar konur atkvæðisrétt.

Upp úr 20 öldinni höfðu konur út um allan heim vaknað upp úr óréttlætinu og barist fyrir réttum sínum og á fleiri stöðum urðu þær sigurvegarar. Fyrir það verðum við stúlkurnar í dag ávallt þakklátar og munum því styðja við að halda minningu þeirra á lofti.

 

Heimildir:

https://blogs.stockton.edu/postcolonialstudies/domesticity-and-kitchens/american-feminism/first-wave-feminism/

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Women%27s_suffrage_in_Japan

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Feminism

Konur og stríð

Á 19 öld neyddust margar konur til að vinna svo að þær gætu séð fyrir fjölskyldu sinni. Þær unnu yfirleitt í verksmiðjum eða þjónustustörfum hjá ríkari fjölskyldum. Sumar unnu heima, til dæmis að gera snarl sem hægt var að selja úti. Um aldamót 19 og 20 aldar unnu margar konur við textíl, fataverksmiðjum og í námum. Konur fengu oft minna borgað en karlar þar sem vina kvennanna var álitin lélegri en vinna karlanna.

Í fyrri heimstyrjöldinni fóru fleiri konur að vinna þar sem margir menn fóru í stríð. Þetta leiddi til þess að konur tóku að sér vinnu sem var venjulega unnin af mönnum. Þeim var samt sem áður borgað minna en mönnunum og þá fóru margar konur að heimta réttlæt laun. Margir fóru í verkfall og á endanum tókst þeim að fá jöfn laun en þær breytingar giltu einungis í stríðinu og yrðu teknar aftur þegar því lyki.

Eftir stríðið fækkaði konum í vinnu og launin urðu aftur ójöfn. Margar konur reyndu að fá sér vinnu en mörgum var neitað og þær sagðar vera að taka vinnu frá fyrrverandi hermönnum. Flesta þeirra fóru aftur í svipaða vinnu og konur unnu áður. Réttindi kvenna bættust samt svolítið og nú var aðveldara fyrir þær að fá betri menntun.

Í seinnu heimsstyrjöldinni var atvinna kvenna endurtekin. Þær voru hvattar til að byrja að vinna og um 46% allra kvenna á aldrinum 14 til 59 ára farnar að vinna.

Sumar konur fengu atvinnu sem var talin vera aðeins fyrir karla. Þá kom umræðan um jöfn laun upp á nýtt. Eftir mikla baráttu fengust jöfn laun fyrir konur sem unnu sömu vinnu og karlar án hjálpar eða eftirlits. Laun kvenna var þá að meðaltali 53% lægri en karlanna sem þær tóku við af.

Eftir stríðið voru konur hvattar til að halda áfram eða sækja um á vinnumarkaðinum. Í byrjum 1950 fengu giftar konur yfirleitt ekki vinnu t.d. við kennslu og mörgum var sagt upp við giftingu.

Réttindi kvenna bættust eftir árunum en vinna þeirra í fyrri og seinni heimsstyrjöldinni sýndi fram á að konur geta unnið sömu vinnu og karlar.

Heimildir:

http://www.striking-women.org

Medical drug abuse

Most people use medicine as prescribed by the doctor but some use them for nonmedical reasons, such as taking too much or or in different ways than intended, like crushing them up and snorting them. Figures from the National Institute on Drug Abuse tell us that 20% of the US population has abused prescription drugs. The most commonly abused drugs are usually opioid painkillers, often prescribed to them by a doctor for medical reasons. Abusing medicine prescribed to you is not illegal but buying, selling or taking prescription drugs not prescribed to you is strictly illegal.

Although the drugs are somewhat legal, there are many risks involved with taking them, such as all kinds of health problems, addiction, accidents, poor academic performance and legal trouble.

Medical drug abuse is very serious and more measures should be taken to prevent it and since doctors are the ones prescribing the drugs, they are the ones that can most easily identify an addiction, such as with evidence-based screening tools. Prescription drug monitoring programs, state-run electronic databases that track the prescribing and dispensing of prescription drugs, are important tool when it comes to identifying and preventing the abuse of prescription drugs.